In 1994 werd de wereld geschokt door de volkerenmoord van Hutu-milities op Tutsi's in Rwanda. Tussen 500.000 en 1.000.000 Tutsi's, zo'n 70% van de totale bevolking, werd uitgemoord. Ook in 1965, 1972 en 1988 vermoordden de Hutu's en Tutsi's elkaar.

rwanda
Volgens de Nigeriaanse schrijver en Nobelprijswinnaar Wole Soyinka waren de burgeroorlogen de schuld van de koloniale tijd. De kop van een artikel in de Volkskrant, waarin hij geïnterviewd werd, luidde: 'Kaart Afrika moet opnieuw getekend worden.'

soyinkaHij merkte op: "Honderd jaar geleden kwamen de koloniale machten die Afrika regeerden bijeen op de Conferentie van Berlijn om de buit te verdelen. Daarbij werden in het ene geval verschillende volkeren en stammen bij elkaar gevoegd, en in het andere geval uiteengereten (...) In Rwanda zien we waar het achterwege blijven van een herdefinitie van Afrika's grenzen toe heeft geleid. Zolang we niet inzien dat deze problemen hun oorsprong vinden in de koloniale kaart die ons is opgedrongen, is er weinig kans op een verbetering van de situatie op de lange termijn."

Heeft Soyinka gelijk? Tijdens de Scramble for America deelden de koloniale mogendheden Afrika op zonder ook maar enige rekening te houden met de samenstelling van de lokale bevolking. Op verschillende plekken in het noorden van Afrika zie je kaarsrechte grenzen, getrokken met een lineaal, met lijnen die dwars door de oorspronkelijke bevolkingsgroepen en koninkrijken lopen. 

Hutu's en Tutsi's in Rwanda en Dinka's en Nuers in Zuid-Soedan, van oorsprong elkanders vijanden, leefden ineens binnen één staat.
De Yoruba leefden ineens verspreid over drie landen: Nigeria, Togo en Benin. De Masai is een volk van veehouders. Ze waren gewend om met hun vee van de enige vruchtbare plek naar de andere te trekken en werden ineens langs de grens tussen Kenia en Tanzania tegengehouden.  

Is het hebben van willekeurige grenzen vragen om moeilijkheden? Dat hoeft uiteraard niet. Er zijn talloze volkeren in Afrika die vreedzaam naast elkaar leven. Toch zie je dat veel Afrikaanse burgers stemmen volgens etnische lijnen. Dat speelde vooral in Kenia. De Britse kolonisten verdeelden landeigendommen langs etnische lijnen, waarbij de Kikuyu's het meeste land krijgen. Die verdeling bleeft in stand na de onafhankelijkheid van 1963. Politieke partijen en volk vielen hierbij samen. Kikuyu, Luo, Luhya en Kalenjin richtten allen hun eigen politieke partijen op die in strijd met elkaar gingen. In 2007 leidde dat tot grote gewelddadige uitbarstingen. Bij de verkiezingen in 2013 waren de Kenianen deze volkerenstrijd beu en was je etnische afkomst veel minder belangrijk. 

Vragen
2) Waarom zouden de Britten in Kenia het land verdelen langs etnische lijnen?
3) Geef een argument voor en een argument tegen de stelling van Soyinka: 'Kaart Afrika moet opnieuw getekend worden.'
vorigestapvolgendestap