In de lessenserie Klimaat heb je alles kunnen lezen over problemen veroorzaakt door de klimaatverandering en over mogelijke oplossingen. In deze stap kijken we vooral naar de problemen en oplossingen voor ontwikkelingslanden.

De term 'ontwikkelingsland' geeft aan dat een land nog in ontwikkeling is. Zonder energie geen ontwikkeling en naar schatting twee miljard mensen heeft geen toegang tot elektriciteit. Zo ook in Tanzania. Dit land heeft geen goedwerkend elektriciteitsnet en er is geen geld om het te verbeten.

lampzonneenergie
Probleem: haperend elektriciteitsnet
Maar 14% van de bevolking heeft toegang tot het openbare elektriciteitsnet. Degenen die wel toegang hebben, hebben veel last van stroomstoringen. De meeste Tanzanianen zijn aangewezen op kerosinegeneratoren en kerosine- of olielampen.  De kerosinedampen blijven in huis hangen en zijn ongezond.

Oplossing: van een lampje op zonne-energie tot een solar home system
De eenvoudigste oplossing bestaat uit lampjes die worden opgeladen op basis van een zonnecelletje. Martijn Veen, Sectorleider Duurzame Energie bij ontwikkelingsorganisatie SNV woont in Arusha, een stad in Tanzania. Hij zegt: "Eén simpel zonnelampje kan voor kinderen bijvoorbeeld het verschil betekenen tussen wel of niet aan je huiswerk zitten in een land waar het vroeg donker is." Een andere simpel oplossing is een mobiele telefoon met een lader op zonne-energie. Nog een stapje groter zijn de solar home systems, die meerdere lampen van stroom voorzien, en soms ook een radio of televisie. "Die zijn wel een stuk duurder. In die solarsystemen zit een chip die op afstand aan- en uitgeschakeld kan worden. Op die manier kunnen mensen via mobiel bankieren betalen voor het gebruik van hun solarsysteem.”

Probleem: koken op houtvuur
houtvuurVeen zegt: “Op dit moment voorzien de meeste mensen in Tanzania in hun energiebehoefte door de stook van hout of houtskool. Zelfs in de gemiddeld iets betere wijk waar ik woon in Arusha koken de meeste gezinnen om mij heen nog op houtskool. Het kost in veel Afrikaanse landen met name de vrouwen op het platteland wel enorm veel tijd om eerst hout te sprokkelen voor ze ’s morgens kunnen gaan koken. Naast die tijdsinvestering zorgt het massale kappen van hout ook voor erosie en verlies van vruchtbare grond die anders door bomen zou worden vastgehouden. En last but not least veroorzaakt het binnenshuis stoken van hout enorme gezondheidsproblemen. Wat de meeste mensen hier doen is in feite niets meer en niets minder dan binnenshuis barbecueën. Nou, dan weet je het dus wel. Dit binnenshuis barbecueën is uiteindelijk de belangrijkste doodsoorzaak, vanwege de chronische gezondheids-schade.”

Oplossing: duurzaam koken met biogas
De mooiste vervanging van hout is volgens Veen biogas. “Het principe is eenvoudig: koeienmest en ook de opbrengst van de latrine bij het huis, verdwijnt in een grote vergistingstank. Door bacteriële vergisting ontstaat 100% schoon biogas dat onder een gemetselde koepel of in een flexibele container wordt opgevangen. Als je dat vervolgens opstookt in een normaal gasstel, dan geeft dat een schone, blauwe vlam en geen rook."

smogProbleem: smog en fijnstof
De wereldwijde uitstoot van broeikasgassen neemt toe, met name in snel groeiende ontwikkelingslanden. Jaarlijks sterven 1 miljoen mensen aan luchtvervuiling. Baoding, een Chinese stad met 3 miljoen inwoners, behoorde tot de smerigste steden van de wereld. De stad werd omringd door staalbedrijven en steenkoolmijnen. Het verkeer liep helemaal vast in eeuwige files en stootten lustig uitlaatgassen uit. 's Winters hing er een grauwe rooksluier, afkomstig van steenkoolcentrales en kolenkachels. In de zomer was de lucht grijsgeel door de stof van cementfabrieken. Je kreeg er hoofd- en keelpijn van. De inwoners hielden de hele dag een mondkapje op.

Oplossing: Nationaal Actieplan tegen Luchtvervuiling
De Chinese overheid pakte de plannen rigoureus aan. Voor auto's kwam er een systeem met even en oneven dagen waarop gereden mocht worden met strenge boetes. Oude steenkoolcentrales werden gesloten en kolenkachels werden weggehaald en gasleidingen werden aangelegd. In het hele land werd er een netwerk van sensoren oopgebouwd die het niveau aan roetdeeltjes meten. Met een smartphone kan iedere Chinees de plaatselijke luchtkwaliteit meten en via de sociale media dat rapporteren aan plaatselijke milieudiensten. De inwoners van Baoding zijn er blij mee. Volgens energiespecialist Michael Greenstone zullen de inwoners er gemiddeld 4,5 jaar langer door leven.

Vragen
10) De grote filosoof Johan Cruijff zei ooit: 'Elk voordeel heeft zijn nadeel'. Geef bij elk van de drie oplossingen hierboven een nadeel en geef aan voor wie dat het meeste geldt.
11) Het Chinese Nationaal Actieplan tegen Luchtvervuiling werd binnen één jaar ingevoerd en succesvol toegepast. Waarom zou dat in Nederland veel minder makkelijk kunnen?
vorigestapvolgendestap