relatievearmoedeBinnen elk land hebben sommigen het beter dan anderen. Mensen die onder de armoedegrens en op de rand van het bestaansminimum leven, kennen absolute armoede. Mensen die in absolute armoede leven vind je in ontwikkelingslanden en niet in Nederland. Toch zijn er ook in Nederland veel mensen die niet in staat zijn om een menswaardig bestaan te leiden. Deze mensen leven in relatieve armoede. Deze vorm van armoede verwijst naar de levensomstandigheden van een individu of groep in verhouding met zijn of haar omgeving. Van relatieve armoede is sprake bij een ongelijke verdeling van inkomens. Je bent niet absoluut arm, maar je hebt wel minder dan iemand anders. Je buurman heeft bijvoorbeeld twee auto's en jij alleen een fiets; je buurman gaat op vakantie naar Venezuela en jij moet thuisblijven omdat je voor een vakantie geen geld hebt.

Door geldgebrek kan zo iemand niet meer met het normale leven met alle dingen meedoen. Een abonnement op een tijdschrift of krant of toegang tot internet is dan al gauw te duur. Er is geen geld voor een sportclub of vereniging, voor schoolactiviteiten of een uitstapje van de bejaardenvereniging. Of je gaat bijvoorbeeld niet meer naar een verjaardag toe, omdat je geen geld hebt om een cadeautje te kopen. Zo iemand heeft geen financiële reserves voor onverwachte tegenvallers, zoals een koelkast die kapot gaat. Doordat je een telefoon niet meer kunt betalen, raak je ook in een isolement en worden je sociale contacten steeds minder.

Mensen lopen niet graag te koop met hun armoede. Ze laten liever niet zien dat ze het thuis financieel niet zo breed hebben. We spreken in dat geval van stille of verborgen armoede. Dat betreft niet alleen volwassenen, maar ook kinderen. Naar schatting gaan er elke dag zo'n tienduizend kinderen in Nederland met honger naar school omdat de ouders geen volwaardig ontbijt of lunch konden betalen.

Daarom is het erg dapper als mensen voor hun armoede wél duren uit te komen. We portretteren vier mensen: Elly, Johanna en het echtbaar Jan en Ardy.

elly

Elly is 54 jaar en werkt als vrijwilliger bij de Vogelopvang en vertelt daar erg enthousiast over. Ze is een moeder van drie kinderen die inmiddels uit huis zijn. "Ik had de kinderen meer gegund, zoveel gemak meer. Ze hebben overal voor moeten knokken, voor hun opleiding, om het huis uit te kunnen, voor nieuwe schoenen, dan moest er een bijbaantje gezocht. We hebben er veel door geleerd en we staan er steviger door in het leven en het is goed, maar als moeder weet je hoe dat veel makkelijker en met veel minder ellende ook had gekund."

De oorzaken van de armoede? Het was een combinatie van gestegen uitgaven voor kinderen, alleenstaand ouderschap, slecht betaalde flexibele banen, ontslag van werk, schulden en de post niet meer openen. Ze zou net beginnen aan een traject dat leidt tot betaald werk, bij de Kringloop, toen ze een hernia kreeg. Sinds twee jaar zit ze thuis en kan alles, maar slechts een kwartier achter elkaar.


Zie voor het hele interview: https://www.socialealliantie.nl/index.php/portretten-armoede-live/elly
Met dank aan 'Armoede Live 10 jaar later' van de Sociale Alliantie en de Stichting Niet voor Jezelf.

johanna
Johanna is 84 en kijkt terug op een jeugd met strenge ouders, met onderwijs aan de avondschool 'Kennis is macht' en haar werkend leven in financieel-administratieve functies. En haar twee huwelijken en de zes kinderen die ze uiteindelijk alleen grootbracht. Werken en zorgen tegelijk ging niet. "Toen moest ik kiezen. Kies je voor een baan, of voor je hand ophouden en de kinderen bij elkaar." Ze moest noodgedwongen voor het laatste kiezen.

De oorzaken van armoede in haar leven liggen in deze combinatie: de huwelijken en scheidingen; de hoge uitgaven voor de kinderen en geld lenen. Plus het feit dat ze als vrouw in die tijd niet kon werken. Toen de kinderen ouder waren en ze weer wilde werken, werd Johanna te oud bevonden op de arbeidsmarkt. Het moeilijkste van zes kinderen grootbrengen in de bijstand? Dat is de vakantietijd, voegt Johanna toe nadat ze zelf dit interview las. "Na de vakantie wordt er niet gevraagd: wat heb je gedaan in de vakantie, maar waar was je naartoe met vakantie?!

Zie voor het hele interview: https://www.socialealliantie.nl/index.php/portretten-armoede-live/johanna
Met dank aan 'Armoede Live 10 jaar later' van de Sociale Alliantie en de Stichting Niet voor Jezelf.

jan ardy
Jan en Ardy zijn 68 en 60. Ardy had graag willen blijven studeren, maar dat mocht hij niet. "De directeur van de basisschool is nog bij mijn vader thuis geweest om te vragen waarom ik toch niet naar de MULO ging. Ik hielp al thuis en mijn vader vond dat prima; er waren 12 kinderen …."

Jan en Ardy waren landbouwondernemers, hadden een varkenshouderij en gingen als gevolg van de varkenspest failliet. Bijna tien jaar lang leefden ze op het minimumniveau om hun schulden af te betalen. Jan werkte daarna in de groenvoorziening en Ardy in het schoonmaakwerk. Ze hebben drie kinderen. “Op een gegeven moment ben je je geld kwijt, je hebt geen koopsompolis, je hebt niks. 't Is allemaal weg.”

"Wij hebben ons ook schuldig gevoeld dat we het rijbewijs niet konden betalen voor onze kinderen; op het platteland heb je het nodig, dat moesten ze zelf betalen. Mijn moeder had het geld ook niet, ik moest dat ook zelf. Ik denk dat dat helemaal niet zo verkeerd is, wij hebben dat ook geleerd: schouders eronder …. Ze zeggen wel, we zijn eigenlijk niet tekort gekomen, zijn ze ook niet. Je kunt je eigen altijd spiegelen aan andere mensen."

Zie voor het hele interview: https://www.socialealliantie.nl/index.php/portretten-armoede-live/jan-en-ardy
Met dank aan 'Armoede Live 10 jaar later' van de Sociale Alliantie en de Stichting Niet voor Jezelf.


Wat Nederland tegen absolute en relatieve armoede doet kun je leren in de les Overheidsactie tegen ongelijkheid.

Vragen
3) Wat is het verschil tussen relatieve en verborgen armoede?
4) Wat valt je op bij de drie interviews hierboven?
vorigestapvolgendestap