Er was een tijd dat vrijwel niemand kon lezen en schrijven. De enigen die dat wel konden, waren de geestelijkheid en de hoge adel. De kloof met de massa was eeuwenlang groot. In 1820 kon nog maar twaalf procent van de wereldbevolking lezen en schrijven. In 1990 was dat percentage al gestegen naar driekwart van alle volwassenen. Nu ligt dat op zo'n 85% en onder de jongeren tussen 15 en 24 leest en schrijft inmiddels 93%. 

Volgens de duurzame ontwikkelingsdoelen moeten in 2030 alle meisjes en jongens overal te wereld kunnen lezen en schrijven. Nog een jaar of tien te gaan en iedereen kan dat? De toekomst zal het uitwerken.

Intussen zijn er nog altijd 800 miljoen mensen die niet kunnen lezen en schrijven, waaronder 250.000 mensen in Nederland. Mensen die 15 jaar of ouder zijn die niet kunnen lezen en schrijven noemen we analfabeet of ongeletterd. Tweederde van hen is vrouw.

nepal
Deze analfabete vrouw in Nepal wordt geholpen bij het zetten van een handtekening onder een contract; ze moet er maar op vertrouwen
dat het contract klopt...

Van de 800 miljoen analfabeten woont tweederde in acht verschillende dichtbevolkte landen: Bangladesh, China, Egypte, Ethiopië, India, Indonesië, Nigeria, en Pakistan. Andere landen met veel analfabetisme zijn Afghanistan, Centraal Afrikaanse Republiek, Burkina Faso, Zuid-Soedan en Niger.

Afghanistan
Tijdens het bewind van de Taliban was het verboden voor meisjes om naar school te gaan. Dat is een van de redenen waarom het analfabetisme onder vrouwen in dit land groot is. Nu gaan veel meer meisjes én vrouwen naar school. Een van hen is Kamilla, moeder van vijf kinderen. Ze heeft er geen idee van hoe oud ze is. Ze heeft nooit de mogelijkheid gehad om naar school te gaan. Nu gaat ze met meer dan dertig andere vrouwen naar school. Haar man is zelf ook analfabeet. "Hij is blij dat ik naar school ga, zodat ik de kinderen in de toekomst met hun huiswerk zal kunnen helpen." 

kamilla video
Klik op de afbeelding voor het videoverhaal van Kamilla (te bekijken via Facebook)

Kamilla kreeg 9 maanden lang zes dagen per week twee uur les. De eerste schooldag was voor haar een openbaring: "De eerste les was goed. Ik keek er ontzettend naar uit om naar de klas te gaan en beginnen te studeren. Ik was ook blij dat ik vrienden zou maken, want ik voelde me toch wel vaak eenzaam thuis." Ze is nu geslaagd en kreeg een officieel getuigschrift. Als ze wil kan ze aansluiten in een reguliere basisschool.

Functioneel analfabetisme
Kamilla is geen analfabeet meer. Er zijn naast de 800 miljoen analfabeten nog veel meer mensen die wel kunnen lezen en schrijven, hun eigen naam kunnen schrijven en losse woorden lezen, maar niet in staat zijn om een langere tekst te begrijpen. Deze mensen noemen we functioneel analfaneten of laaggeletterden. Hoeveel laaggeletterden er zijn is niet goed bekend, maar alleen al in Nederland schat men het op 1,3 miljoen mensen.

Deze laaggeletterden snappen niet zo veel van een belastingaanslag of een officieel schrijven van de gemeente. Dat is ook een beetje de schuld van de overheid. Ambtenaren gebruiken vaak zulke moeilijke woorden dat veel mensen er geen touw aan kunnen vastknopen. 

Snap jij deze zin: "Bij de maatregelen die de gemeente heeft vastgesteld in een conventant ligt de focus op een integrale aanpak van het welzijn van ouderen."? Veel mensen niet.

Als je nu schrijft: "Ouderen zijn belangrijk. Daarom heeft de gemeente afspraken gemaakt met andere organisaties over wonen, zorg en prettig leven", snap iedereen die geen analfabeet is wat er staat.


Vragen
4) Waarom is het niet vanzelfsprekend dat de echtgenoot van Kamilla blij is dat ze naar school gaat?
5) Kijk naar deze zin: "De gemeente wil de sociale cohesie in de stad optimaliseren en de participatiegraad van de bewoners vergroten." Kunnen jullie deze zin omzetten in klare taal?
vorigestapvolgendestap