Als je een smartphone koopt, gaat een deel van de verkoop naar de belastingen. Als je een baan hebt, gaat een deel van wat je verdient naar de belastingen. Ook het bedrijf dat winst maakt moet een deel afstaan aan de belastingen.

Wie een deel van de inkomsten verzwijgt is strafbaar. We spreken in dat geval van belastingontduiking.

Maar hoe doe je dat me de winsten van een bedrijf dat in meerdere landen actief is? Multinationals gebruiken allerlei ingewikkelde constructies om minder of geen belasting te betalen. Ze hoeven lage of geen belastingen te betalen in zogenaamde belastingenparadijs als Belize, Kaaimaneilanden, Hongkong, Panama, Seychellen, Singapore én Nederland. 

belastingontwijkingNederland vindt zelf dat het geen belastingparadijs is, maar volgens het Europees Parlement is dat wel degelijk het geval. Nu kan bijvoorbeeld Shell de verliezen die zij in het buitenland lijdt, aftrekken van de winst in Nederland. Daardoor betaalt de Shell zelfs helemaal geen winstbelasting. We spreken in dat geval van belastingontwijking.

Wat heeft belastingontwijking met inkomensongelijkheid tussen landen te maken? 
Volgens Oxfam Novib houdt belastingontwijking door multinationals armoede in stand. Multinationals gebruiken hun invloed om de politiek naar hun hand te zetten. Door allerlei belastingvoordelen voor zichzelf te regelen bijvoorbeeld. Zo betalen ze zo min mogelijk belasting in ontwikkelingslanden. Hun overheden worden hierdoor hard geraakt. Door belastingontwijking lopen ontwikkelingslanden volgens berekeningen van de Verenigde Naties zo'n 100 miljard per jaar aan inkomsten mis. Geld dat zij goed kunnen gebruiken om onderwijs en gezondheidszorg te financieren of om wegen aan te leggen.

Oxfam en andere NGO's roepen uit tot 'eerlijke belastingen'. Activist Joseph Olwenyi uit Oeganda spreekt daarover met Dolf Jansen:

Met de 100 miljard euro die ontwikkelingslanden mislopen kun je volgens Oxfam Novib:

  • 2,2 miljard mensen voorzien van goede basisgezondheidszorg
  • 2,2 miljard mensen schoon drinkwater en sanitair bieden
  • Het onderwijsbudget in de 47 armste landen verviervoudigen


Vragen
8) Noem enkele verschillen tussen belastingontduiking en belastingontwijking.
9) Welke twee typen belastingontwijkingen kun je aangeven?
10) Omschrijf in je eigen woorden een 'eerlijk belastingsysteem'.
vorigestapvolgendestap