Slavernij en onvrijheid zijn helaas geen fenomeen uit de geschiedenis, het bestaat ook vandaag nog steeds. Volgens de Global Slavery Index zijn er wereldwijd meer dan 40 miljoen slaven. We hebben het hierbij over gedwongen werk, mensensmokkel, schuldslavernij, gedwongen of onderdanig huwelijk en extreme vormen van kinderarbeid.
De landen waar slavernij het vaakst voorkomt zijn Noord-Korea, Eritrea, Burundi, de Centraal Afrikaanse Republiek en Afghanistan. Het blijkt dat deze landen tegelijkertijd ook kampen met onderdrukkende regimes en conflicten. Moeilijke politieke situaties in een land kunnen dus tot een groter aantal praktijken van slavernij leiden. Maar ook armoede stimuleert slavernij: vaak zijn het mensen op zoek naar een baan om hun families te onderhouden, die het risico van uitbuiting en gedwongen werk oplopen.

Een voorbeeld is de situatie in Qatar in het Midden-Oosten. 

Qatar is druk aan het werk met de voorbereidingen voor het WK-voetbal in 2022. Er worden maar liefst €450 miljoen in infrastructuur voor het aankomende event geïnvesteerd, terwijl de arbeiders in deze projecten maar €9 per dag verdienen. Deze arbeiders komen vrijwel uitsluitend uit arme ontwikkelingslanden als Nepal en Sri Lanka.

De arbeidsomstandigheden in de bouwsector, en ook voor mensen die huishoudelijk werk verrichten, zijn ronduit slecht en komen neer op uitbuiting.

Het zogeheten kafala-systeem vereist van buitenlandse arbeidskrachten dat zij een lokale sponsor hebben –de kafeel– die zorgt voor de toestemming om het land binnen te komen, die toeziet op het verblijf, en die toestemming moet geven om het land weer te verlaten. Wanneer de kafeel zich als sponsor terugtrekt, vervallen alle wettelijke rechten van de arbeidsmigrant. Bij onenigheid over loon, huisvesting, arbeidsomstandigheden en andere werkgerelateerde zaken, kan de kafeel besluiten zich als sponsor terug te trekken. Arbeidsmigranten zijn hierdoor de speelbal van de werkgever.

"Ze beloofden me 1.600 rial (370 dollar) te betalen, maar toen ik aankwam zei mijn baas dat ik maar 800 rial zou krijgen. Tot nu toe heb ik nog helemaal geen geld gekregen."

Dit vertelde Ranjith uit Sri Lanka, die vijf maanden geleden naar Qatar ging. Hij werkt als metaalarbeider bij een groot bouwproject in de hoofdstad Doha.

"Ik heb geen identiteitsbewijs gekregen, en evenmin een contract. Elke morgen sta ik om vier uur op, dan ga ik onder de douche, ontbijt wat en vertrek om vijf uur en ben dan om zes uur op mijn werk. Om naar Qatar te gaan moest ik 1.000 dollar tegen 36 procent rente lenen. Ik wil alleen maar werken en geld verdienen voor mijn vrouw en kinderen, vanwege mijn sponsor kan ik niet van baan wisselen. Als ik naar de politie ga, zullen ze me arresteren en uitzetten omdat ik geen identiteitsbewijs heb."

Ranjith woont met zeven andere mannen in een kleine kamer. Zijn situatie is kenmerkend voor de vele honderdduizenden arbeidsmigranten in de bouw. 

qatar1

qatar2

 

Lees ook het verhaal van Raju uit Nepal:

Waarom ging je in Qatar werken?
"Het contract dat ik kreeg aangeboden was goed. Maar zodra we in Qatar aankwamen, moesten we onze paspoorten inleveren en werden we gedwongen om veel slechtere contracten te tekenen."

Voel je je een slaaf in Qatar? Kan je een paar dingen opnoemen die voor jou verboden zijn in Qatar?
"We zijn absoluut slaven. De 'Souq Waqif', de traditionele markt is verboden terrein voor ons. Helemaal tijdens het weekeinde, dan staan er tientallen politieauto's omheen om de markt te reserveren voor de Qatari. Maar ook naar moderne plekken zoals 'The Pearl', winkelcentra en 'Katara' mogen we niet toe."

Klopt het dat de werkomstandigheden iets verbeterd zijn ten opzichte van vorig jaar? En met hoeveel mensen slaap je op een kamer?
"Daar klopt helemaal niets van. De autoriteiten hebben een klein blok met een paar moderne faciliteiten gebouwd waar we zogenaamd zouden wonen. Daar hebben ze vervolgens foto's van genomen om de media om de tuin te leiden. De situatie is nog even beroerd als een jaar geleden. We zitten samengepropt met achttien mensen op een kamer waar maar plek is voor zes bedden."

Vragen
6) Welke overeenkomsten en welke verschillen zie je tussen de slavernij van vroeger en de moderne slavernij zoals in Qatar?
7) Welke manieren kan jij bedenken om moderne slavernij en gedwongen werk tegen te gaan? Wat zouden overheden ertegen kunnen doen? Kunnen wij als burgers iets doen aan het probleem?
vorigestapvolgendestap