popuWat hebben Pim Fortuyn (Nederland), Geert Wilders (Nederland), Donald Trump (VS) en Recep Erdogan (Turkije) gemeen? Zij worden allen populisten genoemd.

Populisme komt van het Latijnse woord populus (= volk). Populistische bewegingen beweren te luisteren naar het volk in tegenstelling tot de heersende klasse, de elite.

In de tweede eeuw voor Christus bestond er in het Romeinse Rijk een politieke fractie die zich de populares noemde. Zij kwam op voor het ‘gewone volk’, het plebs. Het opkomen voor het gewone volk is nog steeds een van de kenmerken van het huidige populisme.

In Nederland begint volgens velen het populisme met Hendrik Koekoek die in 1963 met de Boerenpartij in de Tweede Kamer kwam. Sinds de opkomst van Pim Fortuyn is ook in Nederland het populisme niet meer weg te denken.

Een sluitende definitie van populisme is nergens te vinden, wel hebben diverse wetenschappers hun eigen kenmerken van populisme op papier gezet.

Kenmerken waar je aan kunt denken:

  • Afkeer van de (corrupte) elite, het partijestablishment en de media.
  • Het opkomen voor de gewone (hardwerkende) man en doen wat het volk wil.
  • Charismatisch leiderschap.
  • Een beroep doen op de eenheid en vaderlandsliefde.
  • Afkeer van vreemdelingen en migranten.
  • Het gevoel verwoorden dat ze ‘ons land’ komen overnemen en voorgetrokken worden t.o.v. de autochtone burgers.


Niet gebaseerd op feiten
rechtsaanhoudenIn 2017 beweerde Geert Wilders in een interview: "De demografische druk wordt enorm groot. Een derde van de Afrikanen wil emigreren, en velen willen naar Europa komen. Vorig jaar kwamen er meer dan 180.000 mensen in gammele boten uit Libië. En dat is nog maar het begin. Volgens EU-commissaris Avramopoulos staan op dit moment 3 miljoen migranten klaar om naar Europa te komen. Hoeveel terroristen, verkrachters, ISIS-sympathisanten en bijstandstrekkers zitten daartussen?”

De PVV-leider sluit af met een dringende noodoproep aan alle Europese burgers: 'Het is pompen of verzuipen, er moet nu actie worden ondernomen'.


Zowel Avramopoulos als Wilders zater er flink naast. Eugenio Ambrosi, Regionaal Directeur voor Europa van IOM (Internationale Organisatie voor Migratie), geeft aan: "Het totale aantal migranten is 0,07 procent in vergelijking met Europese bevolking". Er zullen geen 3 miljoen migranten en vluchtelingen zijn die naar Europa proberen te komen, maar volgens Ambrosi zo'n 130.000.

Professor Hein de Haas (Universiteit van Amsterdam) spreekt dan ook over de 'Angst voor het migratiespook'. Hij stelt: "Het overheersende beeld is dat migratie enorm is toegenomen. Als je de groei van de wereldbevolking meeneemt, dan blijft het aantal migranten echter gelijk: 3 procent van de wereldbevolking was en is migrant. Ook het beeld dat vluchtelingen Europa overstromen is overdreven: veruit het grootste deel van de migranten wordt in de eigen regio opgevangen. Landen als Libanon, Turkije maar ook Kenia vangen miljoenen migranten op. Daar steekt Europa schril bij af."

Vraag 
4) Geert Wilders heeft het in zijn uitspraken vaak over 'de doorsnee Nederlanders Henk en Ingrid'. Hoe past dat bij de kenmerken van populisme?
vorigestapvolgendestap