In 1879 was 100% van de bevolking religieus, 94% was christelijk (rooms-katholiek of protestant) en 6% had een andere religie, met name joods.
In 1889 vind je voor het eerst mensen die zich niet-religieus (2%) noemen in de statistieken. Het aantal niet-religieuzen is intussen tot boven de helft van de bevolking (50,7% in 2017) gestegen.

Een andere trend die je ziet is de opkomst van de islam, meegebracht door de eerste generatie gastarbeiders. Intussen spreker we over de tweede en derde generatie islamitische migranten in Nederland. Hun aantal is vrij stabiel en ligt op 4,9% van de bevolking.

noeroel moskee

De komst van migranten naar Nederland heeft ook geleid tot andere culturen met andere normen en waarden. Dat kan leiden tot grote misverstanden. We geven enkele voorbeelden:

  • In Nederland vinden wij het van respect getuigen als we iemand aankijken die met ons praat, terwijl in andere culturen dat als onbeleefd gezien wordt. Zeker als je in gesprek bent met ouderen, kan dat als onbeleefd worden uitgelegd. Dit geldt onder meer in Surinaamse en Marokkaanse kringen.

  • Wat Nederlandse autochtonen als assertief benoemen, bijvoorbeeld onomwonden je mening ventileren, wordt in andere culturen zoals die van Antillianen, al snel als onbeleefd of vrijpostig gezien.

  • Waar in Nederland vooral verwacht wordt dat je rond etenstijd gewoon weer huiswaarts gaat, wordt in vele andere culturen verwacht dat je een hapje mee-eet.
     
  • Misschien wel het bekendste voorbeeld waarbij culturen botsen was in 2004: Rita Verdonk (toen lid van de VVD) was op bezoek bij een moskee in Tilburg. Toen zij de imam (geestelijkeleider van de moskee) wilden begroeten door een hand te geven, weigerde hij dat. Dit kwam groot in het nieuws. Zij vond dat de imam de Nederlandse normen en waarden niet respecteerde. De imam gaf aan dat hij volgens zijn geloof een vrouw niet de hand mag schudden, om verleiding te voorkomen.

  • Een van de grootste twistpunten tussen veel autochtone Nederlanders en mensen met een migratie-achtergrond is de Zwarte Pietendiscussie, onderdeel van het Sinterklaasfeest. In 2013 kreeg de Facebookpagina 'Pietitie' met de spreuk 'Laat Nederlands mooiste traditie niet verdwijnen' meer dan 2 miljoen likes. Tegenstanders startten de campagne 'Zwarte Piet is racisme'.


Politieke partijen
Door de komst van migranten is ook het politieke landschap in Nederland veranderd. Het eerste Tweede Kamerlid met een migratieachtergrond was John Lilipaly. Hij is van Molukse herkomst, Tweede Kamerlid voor de PvdA van 1986 tot 1998. Eind 2018 zijn er zestien Tweede Kamerleden met een migratieachtergrond. Onder hen vind je enkele Tweede Kamerleden van wie de ouders uit Turkije of Marokko kwamen, en enkelen uit landen als Iran en Afghanistan. Van de tweede of derde generatie migranten zijn sommigen in Nederland geboren, zoals VVD'er Malik Azmani en CDA'er Mustafa Amhaouch. 

politiekepartijen

Nieuw in het politieke landschap is eveneens de komst van islamitische partijen. In de Tweede Kamer hebben islamitische partijen nog geen zetel gewonnen, maar wel op lokaal niveau, zoals in Rotterdam (NIDA) en in Den Haag (Islam Democraten en de Partij van de Eenheid).

De partij DENK, in de Tweede Kamer sinds 2017, is weliswaar geen islamitische partij, maar de drie Tweede Kamerleden gaan trots op hun islamitische en migratieachtergrond. Speerpunten van DENK zijn het tegengaan van racisme en discriminatie jegens migranten en meer aandacht voor "onze migratiegeschiedenis en ons slavernijverleden."

Vanuit een afkeer van de multiculturele samenleving en de islam is de politieke partij PVV (Partij voor de Vrijheid) voortgekomen, sinds 2006 vertegenwoordigd in de Tweede Kamer. In september 2018 kwam de PVV met een initiatiefwet waarin het pleitte voor een verbod op islamitische uitingen (moskeeën, islamitische scholen en het verkopen en in je bezit hebben van de koran), voor overtredingen bestraft met maximaal vijf jaar gevangenisstraf. De PVV kreeg alleen steun van de politieke partij Forum voor Democratie. Deze partij wijst de multiculturele samenleving eveneens af en kwam met het initiatiefwet voor 'Bescherming Nederlandse Waarden'. 

Vraag
1) Tegen welke onderwerpen van de grondwet gaat het verbod op islamitische uitingen in?
2) Wat zijn voor jou 'Nederlandse waarden'? Geef een of meer voorbeelden.
vorigestapvolgendestap