Wereldwijd zijn er 68,5 miljoen vluchtelingen die huis en haard moesten verlaten om elders bescherming te zoeken. De meesten bleven binnen eigen land, maar een deel vluchtte naar het buitenland (zie verder de les over vluchtelingen en ontheemden). 

twee pull factorenMaar er zijn ook mensen die niet om politieke redenen gevlucht zijn, maar om een betere levensstandaard te vinden. Deze vluchtelingen zijn dan ook geen echte vluchtelingen, maar economische (illegale) migranten.

We spreken van illegale migratie omdat ze geen toestemming hebben om te komen, zonder een visum en werkvergunning. Voor iedereen van buiten de Europese Unie is het vrijwel onmogelijk om als legale migrant naar Europa te verhuizen. Een migrant van buiten de EU krijgt alleen een werkvergunning als er voor een baan niemand uit de EU zelf te vinden is. Een Afrikaanse automonteur of kok heeft geen schijn van kans. Als hij graag in Europa wil werken, rest hem niets anders dan als illegale migrant het land proberen binnen te komen.

Het probleem is dat je vluchtelingen en illegale migranten moeilijk uit elkaar kunt houden. Aan de gezichten van de mensen die in een overvolle, gammele boot de Middellandse Zee oversteken, is niet te zien of ze in de boot zitten omdat ze asiel zoeken of omdat het migranten zijn die een beter leven willen.

Om zoveel mogelijk illegale migranten buiten de deur te houden heeft de Europese Unie afspraken gemaakt met andere landen, zoals met Turkije en met Libië.

Turkije-deal
Veel Syrische vluchtelingen moeten eerst door Turkije voordat ze naar Europa kunnen vluchten. Om zoveel mogelijk vuchtelingen en migranten buiten de EU te houden heeft de EU een deal met Turkije gemaakt. 

Turkije moest ervoor zorgen dat minder vluchtelingen en migranten in gammele bootjes de oversteek naar het Europese vasteland wagen. In ruil daarvoor kreeg Turkije 3 miljard euro van de EU, te besteden aan de opvang en steun aan de miljoenen Syrische vluchtelingen in Turkije. Daarnaast werd afgesproken dat Syrische vluchtelingen zouden worden herverdeeld over EU-landen. En dat migranten die geen recht hebben op bescherming in de EU, moeten worden teruggestuurd naar Turkije.

turkije deal
Een bootje met migranten uit Irak en Syrië in de buurt van de kust van het Griekse eiland Lesbos.
Op de achtergrond zie je de kust van Turkije.


Op papier stond het mooi, maar de praktijk is anders. Van de migranten die in Griekenland zijn aangekomen, is maar 4% teruggestuurd. Van de migranten die 'herverdeeld' over Europa zouden worden, is dat maar met 21% van de migranten gelukt. Het gevolg is dat de meeste migranten al lange tijd vastzitten op een van de Griekse eilanden, onder erbarmelijke omstandigheden.

Afspraken met Libië
De EU heeft een soortgelijke deal gemaakt met Libië, al is niet bekend gemaakt hoeveel geld Libië ervoor gekregen heeft. De Libische kustwacht moet zoveel mogelijk vluchtelingen en migranten in bootjes op de Middellandse Zee tegenhouden en terugsturen naar Libië. Daar worden ze in kampen opgevangen.
Amnesty International heeft de EU-Libië-deal sterk veroordeeld. 

libie deal
Tsjaadse migranten onderweg naar Libië

Amnesty zegt: "Duizenden vluchtelingen en migranten lopen het risico om het slachtoffer te worden van marteling en verkrachting in Libische gevangenissen.
De leden van de kustwacht gaan onveilig te werk, wat kan leiden tot paniek bij de opvarenden van de smokkelbootjes en zelfs kapseizen, met alle gevolgen van dien. Ook heeft de kustwacht op boten met migranten geschoten."
Een VN-rapport van 2017 meldt dat ze ‘direct betrokken waren bij het tot zinken brengen van migrantenboten met behulp van vuurwapens.’

Vragen
10) Welk verschil zie je tussen de EU-Turkije-deal en de EU-Libië-deal?
11) Welk mensenrecht schendt de EU volgens deskundigen met de EU-Libië-deal?
vorigestapvolgendestap