dampkring
De dampkring van de aarde bestaat voor 78% uit stikstof, 21% uit zuurstof en 1% uit andere gassen. Sommige van die gassen laten zonlicht door, maar houden ook een deel van de warmtestraling van het aardoppervlak vast. Daardoor wordt de onderste laag van de dampkring (de troposfeer) warmer.

De gassen die het zonlicht doorlaten en voor een deel als warmte weer in de dampkring terugkaatsen heten broeikasgassen en deze gassen zorgen voor het broeikaseffect.
Er zijn ongeveer dertig broeikasgassen in de dampkring. Van de vijf belangrijkste broeikasgassen komen er vier van nature in de dampkring voor:

methaan scheten1) Kooldioxide of CO2
Dit gas zorgt voor 50% van het broeikaseffect. Het gas wordt opgenomen door planten en uitgeademd door dieren en mensen.

2) Methaan of CH4
Dit gas draagt voor 20% bij aan het broeikaseffect. Methaan zit in scheten en ontlasting van dieren en mensen. Er komt ook veel methaan vrij bij de verbouw van rijst.

3) Lachgas of N2O
Dit gas komt voor minder dan 1% in de dampkring. Lachgas wordt soms gebruikt als verdovingsmiddel en zit ook in lachgaspatronen voor slagroomspuiten. Lachgas in de dampkring blijft meer dan eeuw actief.

4) Ozon of O3
Dit gas vind je voor vooral in de ozonlaag, een luchtlaag tussen 15 en 40 kilometer hoog. Ozon ontstaat onder invloed van zonnestraling en houdt tegelijkertijd een deel van de schadelijke UV-straling van de zon tegen. Zonder ozon zou iedereen die in de zon ligt of loopt heel snel kanker krijgen onder invloed van de ultraviolette straling.

5) Chloorfluorkoolwaterstoffen of CFK's
Dit gas komt niet van nature in de dampkring voor. Het gas wordt gebruikt als drijfgas in spuitbussen, in koelkasten en diepvriezers. CFK's breken ozon af in de ozonlaag en breken zelf maar langzaam af. Een dunnere ozonlaag is voor dier en mens zeer schadelijk. CFK's zijn tegenwoordig verboden.

Zonder de natuurlijke broeikasgassen en het broeikaseffect zou het leven op aarde niet mogelijk zijn. Hoe dat zit ligt dit YouTube-filmpje uit met de titel Climate Challenge: Het natuurlijk broeikaseffect:



In de tekening hieronder zie je nog eens alle stappen die leiden tot het natuurlijk broeikaseffect.
natuurlijkbroeikaseffect

Vragen

1) Wetenschappers hebben ontdekt dat er een gat in de ozonlaag is ontstaan, met name boven de Zuidpool. Dat gat is ontstaan door het gebruik van CFK's. Wat is zo bijzonder aan de Zuidpool, welk (nog niet genoemd) element vergroot de afbraak van ozon zodat er een ozongat ontstaat? 

2) Geef twee redenen waarom ondanks het verbod op drijfgassen het ozongat nog steeds bestaat?
vorigestapvolgendestap