gouges
De schrijfster en politieke activiste Olympe de Gouges (1748-1793) schreef toneelstukken en politieke pamfletten. Ze is vooral bekend van een eigen versie van de 'Verklaring van de Rechten van de Mens en Burger' van 1789. Deze verklaring sprak nadrukkelijk alleen over de rechten van mannen.

Zo omschrijft artikel 1 van de Verklaring van de Rechten van de Mens en Burger:

De mensen worden vrij en met gelijke rechten geboren en blijven dit. Maatschappelijke verschillen kunnen slechts op het algemeen welzijn gebaseerd worden.


Olympe vond dat er ook aandacht moest zijn voor de gelijkheid van vrouwen en mannen. In 1791 bracht ze de 'Verklaring van de Rechten van de Vrouw en Burgeres' uit:

Art. Verklaring van de Rechten van de Vrouw en Burgeres
1 De Vrouw is vrij geboren en behoudt dezelfde rechten als de Man. De sociale verschillen kunnen slechts gebaseerd zijn op het gemeenschappelijk nut.
2 Het doel van iedere politieke vereniging is het behoud van de natuurlijke en onvervreemdbare rechten zowel van de Vrouw als van de Man; deze rechten zijn de vrijheid, het bezit, rechtszekerheid en het verzet tegen onderdrukking.
3 De soevereiniteit berust in beginsel bij de Natie, die niets anders is dan een vereniging van vrouwen en mannen. Geen instantie, geen individu kan gezag uitoefenen dat daar niet uitdrukkelijk uit voortkomt.
4 Vrijheid en gerechtigheid bestaan daaruit, alles te kunnen doen wat een ander niet schaadt. Zo wordt de vrouw in de uitoefening van de natuurlijke rechten alleen beperkt door de voortdurende tirannie waarmee de man zich tegenover haar opstelt. Deze grenzen kunnen alleen door de wetten van natuur en van de rede worden weggenomen.
5 De wet heeft slechts het recht handelingen te verbieden, die schadelijk zijn voor de maatschappij. Alles wat niet door de wet verboden is, kan niet worden verhinderd en niemand kan gedwongen worden te doen, wat de wet niet verordent.
6 De wet is de uitdrukking van de algemene wil. Alle burgeressen en burgers hebben het recht, persoonlijk of door hun vertegenwoordigers, aan haar totstandkoming mee te werken. De wet moet voor iedereen gelijk zijn: alle burgeressen en burgers moeten dezelfde kans hebben toegelaten te worden tot alle ambten, openbare posten en betrekkingen al naar gelang hun bekwaamheden en alleen op grond van hun deugden en talenten.
7 Geen enkele vrouw kan beschuldigd, aangehouden of gevangen worden anders dan bij de wet is voorgeschreven. Vrouwen zijn aan dezelfde strafwet onderworpen als mannen.
8 De wet kan slechts straffen opleggen die strikt noodzakelijke zijn en geen vrouw kan gestraft worden door een wet die vóór de overtreding nog niet ingevoerd was.
9 Iedere vrouw wordt als onschuldig beschouwd tot wanneer zij schuldig wordt verklaard en alleen overeenkomstig de strengheid van de wet.
10 Niemand mag vanwege zijn of haar opvattingen, ook niet godsdienstige, worden lastig gevallen. De vrouw heeft het recht om het schavot op te gaan; ze moet eveneens het recht hebben het spreekgestoelte te beklimmen, in zoverre dat haar uiting de door de wet ingestelde openbare orde niet verstoort.
11 De vrije uitwisseling van gedachten en meningen is een van de meest kostbare rechten van de vrouw, aangezien die vrijheid een garantie is voor het wettige vaderschap ten opzichte van hun kinderen. Iedere burgeres kan dus in alle vrijheid zeggen: ‘Ik ben de moeder van een kind dat U verwekt hebt’, zonder dat een barbaars vooroordeel haar dwingt de waarheid te verbloemen ; iedere burgeres kan dus vrijelijk spreken, schrijven en drukken, behoudens en bij de wet omschreven gevallen, waarin zij van deze vrijheid misbruik maakt.
12 De waarborg van de rechten van de vrouw en van de burgeres moet het algemeen belang dienen; deze macht moet in ieders voordeel zijn en niet in het persoonlijk belang van degenen aan wie de macht is toevertrouwd.
13 Voor de instandhouding van de openbare orde en bestuursuitgaven worden van man en vrouw dezelfde bijdragen geëist. Heeft de vrouw haar aandeel in alles lasten en plichten, dan moeten functies en werk gelijk verdeeld worden onder de burgeressen en burgers.
14 De burgeressen en burgers hebben het recht zelf of door hun vertegenwoordigers de noodzaak van belastingheffing vast te stellen. Burgeressen kunnen daarin hun stem pas laten gelden als er een gelijke verdeling plaatsvindt.
15 Het vrouwelijk deel van de bevolking heeft net als het mannelijk deel het recht rekenschap te vragen over haar beleid.
16 Iedere maatschappij waarin de rechten niet gewaarborgd zijn, noch de scheiding der machten is vastgelegd, heeft geen grondwet.
17 Eigendom behoort aan beide seksen toe, tezamen of aan elk afzonderlijk. Aangezien het eigendom een heilig en onschendbaar recht is, kan niemand ervan beroofd worden, tenzij de openbare en wettig vastgestelde noodzaak dat eist, en onder voorwaarde van een rechtvaardige en vooraf schadeloosstelling.


guillotineHet liep slecht met Olympe af. Ondanks de mooie woorden uit de Verklaring van de Rechten van de Mens en Burger en van de Verklaring van de Rechten van de Vrouw en Burgeres belandden tussen 1789 en 1799 veertigduizend mannen en vrouwen op de guillotine.

Olympe de Gouges schreef in een pamflet dat Louis XVI als koning faalde, maar geen slechte man was. Dat moest ze met haar dood bekopen. Olympe werd in 1793 geëxecuteerd.
Zij en andere vrouwen werden ook bespot: ""De man-vrouw, de onbeschaamde Olympe de Gouges die als eerste vrouwensociëteiten oprichtte, verwaarloosde de zorgen voor haar huishouden, wilde politiseren en beging misdaden. Al deze immorele individuen zijn verpletterd onder het wrekend ijzer van de wetten. En u, zou u ze willen nadoen? Neen! U zal wel voelen dat u alleen maar interessant en achtenswaard bent, indien u dat bent wat de natuur gewild heeft dat u bent. Wij willen dat de vrouwen gerespecteerd worden, en daarom zullen we ze dwingen om zichzelf te respecteren."

Vraag
1) De artikelen uit de 'Verklaring van de Rechten van de Mens en Burger' zijn door Olympe de Gouges omgezet in een vrouwelijk vorm. Maar ze heeft ook eigen onderdelen toegevoegd aan haar verklaring. Welk artikel(en) verwijst/verwijzen specifiek naar de rechten van vrouwen die je zeker niet in de mannelijke verklaring zult vinden?
vorigestapvolgendestap