Lessen in Wereldnieuws: ISRAËL EN PALESTINA

Vraag het de deskundigen: Een Ander Joods Geluid
Wat zijn de oorzaken van het conflict? (verleden)

Eigenlijk zijn de moeilijkheden tussen Joden en Palestijnen al heel vroeg begonnen. Al vanaf ongeveer 1900 werden Joden, vooral in Oost-Europa en Rusland vervolgd en vaak werden er daar Joden in moordpartijen (zg. pogroms) gedood.
Vanaf die tijd zochten de Joden een plek waar ze vrij en zonder angst voor hun leven konden wonen. De plaats die ze daarvoor kozen was Palestina. Ze kozen die plaats omdat Joden daar duizenden jaren hadden gewoond en dat eigenlijk als hun èchte vaderland zagen. Het eerste deel van de bijbel, Het Oude Testament, is eigenlijk een soort oude vaderlandse geschiedenis van de Joden en die geschiedenis speelde zich af in wat we daarna Palestina zijn gaan noemen.

Hoe langer hoe meer Joden trokken daar naar toe. Palestina hoorde tot 1919 bij Turkije maar toen Turkije in 1918 de tweed wereldoorlog verloren had gingen de Engelsen het beheren.
Het was geen bezit van de Engelsen maar ze kregen het zo'n beetje in bruikleen van de Volkerenbond. Die was de voorganger van wat nu de Verenigde Naties heet.
Maar in Palestina woonden Arabieren die Palestina óók als hun vaderland beschouwden en zij zagen de Joden niet graag komen omdat de Arabieren bang waren dat de Joden grote delen van hun vaderland in beslag zouden nemen. Vanaf dat moment stonden Joden en Arabieren als vijanden tegenover elkaar.
Dat werd nog erger na de Tweede Wereldoorlog. In die Tweede Wereldoorlog had Hitler met het Duitse leger een groot deel van Europa veroverd en in de gebieden die hij had veroverd moordde hij bijna alle Joden uit. Men denkt dat het er ongeveer 6 miljoen waren.
Nu beschouwen we die moord op de Joden als de grootste misdaad die een land, in dit geval Duitsland, ooit heeft begaan. Het merendeel van de Joden die de Tweede Wereldoorlog in Europa overleefd hadden, en dat waren er niet zoveel meer, een paar honderdduizend misschien, wilden niet meer in Europa wonen, het werelddeel waar ze zo verschrikkelijk hadden geleden. Al die Joden vertrokken naar Palestina en het is te begrijpen dat de Arabieren in Palestina ze met grote bezorgdheid en angst zagen komen. Alle Joden in Palestina wilden dat dàt hun erkende vaderland zou worden en vanaf dat moment was het echt oorlog tussen de Joden en de Arabieren in Palestina die ik van nu af Palestijnen zal noemen.
Na heel veel gevechten tussen de beide volkeren veroverden de Joden iets minder dan de helft van Palestina en in 1948 maakten de Joden van dat deel een zelfstandig land met een eigen naam: Israël; niet alleen zelfstandig maar ook erkend door de Verenigde Naties.
Maar bij de strijd om die zelfstandigheid werden duizenden en nog eens duizenden Palestijnen uit dat gebied, wat ze als hun vaderland zagen verjaagd en op de vlucht gedreven.
Ze vluchtten naar alle omringende landen; naar Jordanié, naar Syrië, naar Egypte en Libanon maar nergens waren ze echt welkom. Ze werden ondergebracht in grote kampen, woonden daar dicht op elkaar vaak zonder de nodige voorzieningen en zonder werk; dat betekende grote armoede. Die kampen zijn er nog steeds, en de vluchtelingen, maar ook hun kinderen en kleinkinderen, leven daar in heel moeilijke omstandigheden, ver van wat ze nog steeds als hun vaderland beschouwen.
Ik denk dat dat één van de belangrijkste oorzaken van het conflict is: het vluchtelingenprobleem


Wat zijn de belangrijkste punten in het conflict? (heden)

"Als je het heden wilt begrijpen zul je moeten zoeken in het verleden". Een wijze uitspraak die in alle opzichten van toepassing is op wat er zich nú in dat kleine stukje land, tussen Israëliërs en Palestijnen afspeelt. Daarom doe ik een paar stappen terug in de tijd.

Toen in 1948 Israël een zelfstandig land werd, betekende dat ook het einde van het Engelse beheer (het zg. Mandaat) over Palestina. Dàt deel wat niet bij Israël hoorde werd aan Jordanië toegewezen en zo was Palestina opgedeeld in Israël en een Jordaans gebied. Dat bleef zo tot juni 1967. Toen brak er daar een geweldige oorlog uit. Alle landen die aan Israël grensden begonnen de oorlog tegen Israël, de zg. Zesdaagse oorlog.
In die zes dagen versloeg Israël niet alleen alle landen die Israël hadden aangevallen maar Israël veroverde grote stukken land. Één stuk dat ze veroverden was dat stuk Palestina wat sinds 1948 bij Jordanië behoorde. Vanaf die tijd beheerde Israël dat gebied maar het was bepaald niet Israëls eigendom.
Dat vond ook eigenlijk de hele wereld, en in een vergadering van de zg. Veiligheidsraad van de Verenigde Naties in de zomer van 1967 de waarbij bijna alle landen van de wereld vertegenwoordigd waren, namen ze een besluit, zoiets heet een resolutie, waarin Israël opgedragen werd de gebieden die het veroverd had, waaronder dat veroverde stuk Palestina te verlaten. Die resolutie is één van de bekendste die de Verenigde Naties genomen hebben; we kennen hem onder de naam "Resolutie 242".
Israël weigerde dat en dat was niet helemáál onbegrijpelijk. Ze zeiden: "Wij zijn bereid om alle gebieden die we in deze oorlog veroverd hebben op de landen die ons hebben aangevallen, aan die landen terug te geven. Maar we doen dat alleen op voorwaarde dat die landen vrede met ons sluiten. Dat besluit had een Engelse naam: "Land for Peace" wat "Land voor Vrede" betekent. De naam spreekt voor zich. Maar de omringende landen wensten geen vrede te sluiten en zo bleef dat stuk Jordanië door Israël bezet, we noemen dat nu "De bezette gebieden". In Israël waren er mensen die vonden dat ze er recht op hadden in dat gebied te gaan wonen en de Israëlische regering hield ze niet tegen. Steeds meer Israëliërs gingen in die bezette gebieden wonen en nú wonen er meer dan 225.000, (tweehonderdenvijfentwintigduizend!) Israëliërs.

In juli 1988 gebeurde er iets bijzonders! Koning Hussein van Jordanië besloot afstand te doen van dat deel van Palestina dat Jordanië in 1948 in bezit had gekregen. Hij had daar allerlei redenen voor waar ik hier niet op in ga. Maar voor de Palestijnen die daar woonden was dat geen goed bericht. Ze wilden van de Israëlische bezetting af; begrijpelijk, geen enkel land wil bezet zijn. (Denk maar hoe Nederland tijdens de Duitse bezetting in de Tweede Wereldoorlog zich tégen die bezetting heeft verzet!) Waarom was dat geen goed bericht? Omdat vanaf dat moment er géén land meer was wat voor de Palestijnen opkwam. Vanaf dat ogenblik stonden ze alleen en besloten uit alle macht te werken aan een eigen staat op de grond van dat bezette gebied.
De plannen daarover waren al van veel eerder datum, maar door de beslissing van koning Hussein geraakte alles in een stroomversnelling en kwam voor de Palestijnen hun eigen staat boven aan de lijst te staan. Die plannen voor een eigen staat waren er al veel eerder, zoals ik al zei, maar voor Israël was dat voor lange tijd niet bespreekbaar. De Israëliërs waren bereid over zg. autonomie (= zelfbestuur) te praten maar meer niet. Over die autonomie zijn vier conferenties gehouden en bij alle vier was Amerika heel nauw betrokken.
De derde werd gehouden in de zomer van 2000 in Camp David, het buitenhuis van de Amerikaanse president Bill Clinton. Hij was daar de gastheer, bemiddelde tussen de twee partijen Israël en de Palestijnen en trad als een soort scheidsrechter op.
Op die conferentie ging het verschrikkelijk mis, terwijl het er in het begin op leek dat er eindelijk een oplossing in zicht was. Israël was bereid om te praten over een zelfstandige Palestijnse staat. Dat was goed nieuws voor de Palestijnen, want dat onderwerp was eigenlijk steeds onbespreekbaar geweest. Er leek dus "Licht aan het eind van de tunnel "zoals men dat zegt, te zijn.
Waarom ging het dan zó mis? Israël was bereid om een Palestijnse staat te erkennen maar alleen op Israëls voorwaarden. Één van die voorwaarden, en daar zat het mislukken in, was dat Israël die staat opgebouwd wilde zien uit drie gescheiden delen. Die delen lagen in gebied dat ooit Palestijns gebied was maar dan aan Israël zou toebehoren. Dáár woonden al die Israëliërs die in de bezette gebieden waren gaan wonen; de zg. kolonisten. Israël was weliswaar bereid daarvoor een stuk land van zichzelf in ruil te geven maar die drie gescheiden gebieden, daarop ging het mis.
Stel je Nederland voor, bestaand uit de provincies Drente, Noord-Holland en Brabant. Als je van Drente naar Noord-Holland wil moet je over het gebied van een ander. Die wil dan wel eens zien of je een geldig paspoort hebt en ook wat er in je auto ligt. Zó kan geen enkel land zelfstandig zijn en je kunt misschien begrijpen dat dàt voor de Palestijnen onaanvaardbaar was.
In de hele wereld dacht men dat Israël de Palestijnen een fantastisch aanbod had gedaan en toen Yasser Arafat, de leider van de Palestijnen "Nee!" zei tegen dat voorstel begreep de wereld daar aanvankelijk niets van. Het publiek in Israël en in veel andere landen verweet Arafat dat hij de oorzaak was van alle problemen die er toen op volgden.

Dit zijn dus nu de drie belangrijkste problemen:
  1. de vluchtelingen,
  2. een èchte zelfstandige Palestijnse staat uit één stuk op het gehele gebied dat ooit bij Jordanië hoorde, en
  3. de kolonisten die voor zo'n staat zullen moeten verdwijnen.

Wat is de oplossing? (toekomst)

Dikwijls zijn oplossingen gemakkelijk te benoemen maar is de weg om ze te realiseren het moeilijkst. Dat is ook hier zo.
De meest voor de hand liggende oplossing is de volgende:
Er komen twee staten op de grond van het oorspronkelijke Mandaatgebied: Israël en Palestina.
Israël op het door de Verenigde Naties erkende gebied en met de grenzen die vóór de "Zesdaagse Oorlog" golden. Palestina op het overige deel van het oude Mandaatgebied.

Om dat te bereiken zullen de twee partijen, Israël en de Palestijnen, weer om de tafel moeten gaan zitten zoals ze dat bijvoorbeeld in Camp David deden. Om te voorkomen dat ze zó te vijandig tegenover elkaar staan dat er geen besluiten genomen kunnen worden, zal er een derde partij als scheidsrechter bij moeten zijn en het enige land dat dat kan doen is Amerika.
Israël zal moeten toegeven als het om het gebied van de toekomstige Palestijnse staat gaat.
De Palestijnen zullen moeten inzien dat een terugkeer van àlle vluchtelingen naar Israël die ooit daar gewoond hebben voor Israël onaanvaardbaar is.
Waarom is dat onaanvaardbaar? Als er bijna twee miljoen vluchtelingen terugzouden keren naar Israël zou dat het Joodse karakter van Israël in gevaar brengen en zolang er in de wereld nog steeds Joden vervolgd worden moet er een land zijn waar ze veilig kunnen leven. Dat land is Israël.
Er zal dus een oplossing gevonden moeten worden voor de vluchtelingen. Waar moeten ze heen?
Er zal ook een oplossing gevonden moeten worden voor de kolonisten. Om voor hen een plek te vinden is minder moeilijk omdat Israël een zelfstandig land is; dáár komen ze oorspronkelijk vandaan.
Maar eerst moeten de beide partijen om de tafel gaan zitten en dat is voorlopig niet te verwachten. Door al het geweld van Palestijnen tegen Israëliërs en van Israëliërs tegen Palestijnen is dat heel ver weg, ook al omdat Amerika alle aandacht besteedt aan Irak; te veel om zich bezig te houden met Israël en de Palestijnen.
De oplossing is niet zo moeilijk. Ik heb hem hierboven al aangegeven. Maar de weg ernaar toe is wèl heel erg moeilijk, en vraagt om de bereidwilligheid om elkaar als gelijken te erkennen, zó om de tafel te gaan zitten, in te zien dat als maar meer doden tot niets dan nog groter verdriet bij beide partijen leidt en tenslotte om de hulp en de scheidsrechterrol van een machtig land als Amerika .
Dat alles is op dit ogenblik ver, héél ver weg.

Ies Monas, bestuurslid van EAJG (Een Ander Joods Geluid)
Februari 2003




Meer over Een Ander Joods Geluid kun je vinden op de website:
http://www.xs4all.nl/~sivmo/ander1.htm/